Varikosel nedir?

Varikosel ,testislerden kirli kanı toplayıp kalbe geri götüren toplardamarların anormal genişlemesidir.Osmanlı dönem cerrahlarından Şerefeddin Sabuncuoğlu ; Cerrahiyyet’ül Haniyye adlı kitabında ‘’Devali(varikosel); yumurta damarlarının üzüm salkımı gibi bükülüp yumurtanın aşağıya sarkmasıdır’’ şeklinde tanımlamıştır.Varikosel kelimesi ilk kez 1843’te Curling tarafından kullanılmış ve tanımlanmıştır.

Varikosel ,erişkin erkeklerin %15-22’sinde görülmektedir.Kısırlık araştırması için başvuran erkeklerin %30-40 ‘ında varikosel saptanır.Varikosele sahip olan erkeklerin %80 ‘inde kısırlık bulunmaz.Akbay ‘ın çalışmasında 2-9 yaş arası çocuklarda varikosel oranı %0.79 iken ,7-10 yaş arasında %0.96, 11-14 yaşları arasında %7.8, 14-19 yaşları arasında ise %14.1 ‘dir.Varikoseli olan erkeklerin birinci derecede akrabalarında varikosel bulunma oranı %53 olarak saptanmıştır.

Genelde sol varikosel görülür.Biraz daha dikkatli bir fizik muayene yapıldığında bilateral varikosel saptanma ihtimali sanıldığından çoktur.Varikosel,ilerleyen testis harabiyeti yaparak testis gelişiminde gerileme yapar ve sperm yapımını bozarak kısırlığa sebep olabilir.Varikoselin kısırlık üstündeki tesirleri sperm anormallikleri(sperm sayısı,sperm hareketi ve morfolojide bozulma),testis hacminde azalma,leydig hücre çalışmasında azalma ile ilgilidir.

Varikoselin oluşma nedenleri henüz kesin olarak net değildir.Çeşitli hipotezler öne sürülmüştür

1) Hipertermi:Spermatik kordun içindeki panpiniform pleksus arteriyel ve venöz kan arasında ısı değişimini sağlar.Arteriyel kan testise girerken soğutulmakta ve testisin düşük ısısını sağlamaktadır.Bu ısı değişim sistemi sadece venöz kanın ısısının testise giren arteriyel kandan daha az olduğunda çalışabilmektedir.Yani testise girecek olan spermatik arter kanının ısısı testisten çıkan ve pleksusu oluşturan venöz kan tarafından soğutulmaktadır.Varikosel bu mekanizmayı bozmaktadır.

2) Venöz basınç:Varikoselde artmış venöz basınç,testisin içindeki dinamikleri ve metabolizmayı değiştirerek spermatogenezi olumsuz etkilemektedir.

3) Renal –Adrenal reflü:Varikoselli hastalarda böbrek ve adrenal bezlerdeki kanın testislere geri akımı(reflü) artmıştır.Bu durum böbrek ve adrenaldeki katekolaminler,prostaglandin E ve F gibi zararlı maddelerin testislere gitmesine neden olur.

4) Hormonal fonksiyonun bozulması: Varikoselin serum testosteron konsantrasyonunu azaltarak sperm üretimini olumsuz etkileyebileceği öne sürülmüştür

5) Kan akımının azalması: Varikosel testise gelen kan akımını azaltarak olumsuz etkiler yapar

6) Otoimmunite:Varikosel sonucu kan testis bariyeri etkilenerek antisperm antikorlar oluşur

7) Oksidatif stres:Varikoselde serbest oksijen radikalleri artarak sperm hücrelerine zarar verir

8) Akrozom reaksiyonu:Sperm akrozomunun döllenme sırasında zona pellucidaya bağlanmasındaki bozukluğa bağlı olabileceği ileri sürülmüştür.

9) Apoptozis:Varikoseli olan hastalarda apoptozise bağlı oligospermi gelişebilir.Buna spermlerdeki kadmiyum birikiminin neden olduğu düşünülmektedir.

 

.





Fatih/İSTANBUL